گلستان وفا

                                              بسم رب العلی و اولاده

من کنت مولاه فهذا علی مولاه

    هر که را بر وی منم مولا و دوست

    پس پسر عمم علی مولای اوست

شادباش فرخنده عید بزرگ مومنان را

 پذیرا باشید. به امید پیروزی و بهروزی

 برای تمامی مستضعفان درسایۀ حکومت

 عدل مهدی موعود (عج) و با آرزوی

سلامتی وسعادت همۀ خدمتگزاران ران

 ملخی است پیشکش به بارگاه ربوبی

مولایمان علی.

علیهماآلاف تهیت والثناء

به امید برات فرج فرزندش مولا امام زمان

   مولا  علی  ز  غدیر  آمده  بیا

   این سر فراز ماه منیر آمده بیا

   دلبر ز راه دور بیامد دلا شتاب

   پا بهر عشق ولی نه تودررکاب

   بنگربه شورزمین اینزمان کنون

   می خورزجام عشق بزن بادۀ جنون

   با نام مرتضی ز خم می بنوش جام

   ای دل به کوی عشق بزن عاشقانه گام

   دل می بری ز دست ببر عاشقانه تر

   قربان دلبرم به رهش دل دهم بخر

   صدبارتوبه کرده ام که ننوشم می صبوح   

   اما چه با غم خماری و جروح

   ای دل حدیث عشق نگنجد به هر زبان

   بر پردۀ غریبی ما ده حدیث جان

    دل را ببر بکوی علی با نوای عشق

    می گفت این حدیث به دل ناخدای عشق

    از بس که درد هجر به جان می زند شرر

    بر بی نصیب عاشق مسکین بر این خبر

   کآمد زمان هجر به سر عاشق علی

   درده سرود وصل به دلدادۀ ولی     

سـتـايـش خـاص خـدايـى اسـت كـه نـيـسـت بـراى قضا و حكمش جلوگيرى و نه براى عطا و بخششش مانعى و نه مانند ساخته اش

ساخته هيچ سازنده اى و او است بخشنده وسعت ده كه آفريد انواع گوناگون پديده ها را و

بـه حكمت خويش محكم ساخت مصنوعات را طلايه ها(ى عالم وجود) بر او مخفى نيست و امانتها در نزد او ضايع نشود

پـاداش دهـنـده عمل هر سازنده و سامان دهنده زندگى هر قناعت پيشه و مهربان نسبت به هر نالان ، فروفرستنده

هـر سـود و بهره و آن كتاب جامع كه فرستادش بوسيله نور آن نور درخشان و او است كه دعاها را شنواست

و گـرفتاريها را برطرف كند و درجات را بالا برد و گردنكشان را ريشه كن سازد پس معبودى جز او نيست و

چيزى با او برابرى نكند و چيزى همانندش نيست و او شنوا است و بينا و دقيق و آگاه

و او بر هرچيز توانا است خدايا من بسوى تو اشتياق دارم و به پروردگارى تو گواهى دهم

اقـرار دارم بـه ايـنـكه تو پروردگار منى و بسوى تو است بازگشت من آغاز كردى وجود مرا به رحمت خود پيش از آنكه باشم

چيز قابل ذكرى و مرا از خاك آفريدى آنگاه در ميان صلبها جايم دادى و ايمنم ساختى

از حوادث زمانه و تغييرات روزگار و سالها و همچنان همواره از

صلبى به رحمى كوچ كردم در ايام قديم و گذشته و قرنهاى پيشين

و از روى مـهـر و راءفـتـى كه به من داشتى و احسانت نسبت به من مرا به جهان نياوردى در دوران حكومت پيشوايان

كـفـر آنـان كـه پـيـمان تو را شكستند و فرستادگانت را تكذيب كردند ولى در زمانى مرا بدنيا آوردى كه

پـيـش از آن در علمت گذشته بود از هدايتى كه اسبابش را برايم مهيا فرمودى و در آن مرا نشو و نما دادى و پيش از

ايـن نـيـز بـه مـن مـهـر ورزيدى بوسيله رفتار نيكويت و نعمتهاى شايانت كه پديد آوردى خلقتم را از منى

ريخته شده و جايم دادى در سه پرده تاريكى (مشيمه و رحم و شكم ) ميان گوشت و خون و پوست

و گـواهـم نـسـاخـتـى در خـلقتم و واگذار نكردى به من چيزى از كار خودم را سپس بيرونم آوردى بدانچه

در عـلمـت گـذشـتـه بـود از هـدايـتـم بـسـوى دنـيـا خـلقـتـى تـمـام و درسـت و در حال طفوليت و خردسالى

در گـهـواره مـحـافـظـتـم كـردى و روزيـم دادى از غـذاهـا شـيـرى گـوارا و دل پرستاران را

بر من مهربان كردى و عهده دار پرستاريم كردى مادران مهربان را و از آسيب جنيان

نـگـهـداريـم كـردى و از زيـادى و نقصان سالمم داشتى پس برترى تو اى مهربان و اى بخشاينده تا

آنگاه كه لب به سخن گشودم و تمام كردى بر من نعمتهاى شايانت را و پرورشم دادى

هـرسـاله زيـادتـر از سـال پـيـش تـا آنـگـاه كـه خـلقـتـم كامل شد و تاب و توانم به حد اعتدال رسيد واجب كردى

بـر مـن حـجـت خود را بدين ترتيب كه معرفت خود را به من الهام فرمودى و بوسيله عجايب حكمتت به هراسم انداختى

و بيدارم كردى بدانچه آفريدى در آسمان و زمينت از پديده هاى آفرينشت

و آگاهم كردى به سپاسگزارى و ذكر خودت و اطاعت و عبادتت را بر من واجب كردى

و آنـچـه رسـولانـت آورده بودند به من فهماندى و پذيرفتن موجبات خوشنوديت را برايم آسان كردى

و در تـمام اينها به يارى و لطف خود بر من منت نهادى سپس به اينكه مرا از بهترين خاكها آفريدى

راضـى نشدى اى معبود من كه تنها از نعمتى برخوردار شوم و از ديگرى منع گردم بلكه روزيم دادى

از انواع (نعمتهاى ) زندگى و اقسام لوازم كامرانى و اين بواسطه آن نعمت بخشى بزرگ و بزرگترت بود بر من و آن احسان ديرينه ات بود

نـسـبـت بـه من تا اينكه تمام نعمتها را بر من كامل كردى و تمام رنجها و بلاها را از من دور ساختى

باز هم نادانى و دليرى من بر من جلوگيرت نشد از اينكه راهنماييم كردى بدانچه مرا به تو نزديك كند

و موفقم داشتى بدانچه مرا به درگاهت مقرب سازد كه اگر بخوانمت پاسخم دهى و اگر بخواهم از تو

به من عطا كنى و اگر اطاعتت كنم قدردانى كنى و اگر سپاسگزاريت كنم بر من بيفزايى و همه اينها

بـراى كـامـل سـاختن نعمتهاى تو است بر من و احسانى است كه نسبت به من دارى پس منزهى تو، منزه از آن رو كه آغازنده

نعمتى و بازگرداننده و ستوده و بزرگوارى بسى پاكيزه است نامهاى تو و بزرگ است نعمتهاى تو پس اى

مـعـبـود مـن كـدامـيـك از نعمتهايت را بشماره درآورده و ياد كنم يا براى كداميك از عطاهايت به سپاسگزارى اقدام كنم در صورتى كه آنها

اى پروردگار من بيش از آن است كه حسابگران بتوانند آنها را بشمارند يا دانش حافظان بدانها رسد سپس اى خدا

آنـچـه را از سختى و گرفتارى از من دور كرده و باز داشتى بيشتر بوده از آنچه برايم آشكار شد

از تـنـدرسـتـى و خـوشى و من گواهى دهم خدايا به حقيقت ايمان خودم و بدانچه تصميمات يقينم بدان بسته است

و توحيد خالص و بى شائبه خود و درون سرپوشيده نهادم

و رشته هاى ديد نور چشمانم و خطوط صفحه پيشانيم

و رخنه هاى راههاى تنفسم و پرده هاى نرمه بينيم و راههاى پرده گوشم

و آنـچـه بـچـسـبـد و روى هـم قـرار گـيـرد بـر آن دو لبـم و حـركـتـهـاى تـلفظ زبانم و محل پيوست كام

(فـك بـالاى ) دهـان و آرواره ام و مـحـل بـيـرون آمـدن دنـدانـهـايـم و محل چشيدن خوراك و آشاميدنيهايم

و رشـتـه و عصب مغز سرم و لوله (حلق ) متصل به رگهاى گردنم و آنچه در برگرفته آن را

قفسه سينه ام و رشته هاى رگ قلبم و شاهرگ پرده دلم و پاره هاى گوشه و كنار

جگرم و آنچه را در بردارد استخوانهاى دنده هايم و سربندهاى استخوانهايم و انقباض

عضلات بدنم و اطراف سر انگشتانم و گوشتم و خونم و موى بدنم و بشره پوستم

و عصبم و ساقم و استخوانم و مغزم و رگهايم و تمام اعضاء و جوارحم و آنچه بر اينها

بافته شده از دوران شيرخوارگيم و آنچه را زمين از من بر خود گرفته و خوابم

و بيداريم و آرميدنم و حركتهاى ركوع و سجود من (گواهى دهم ) كه اگر تصميم بگيرم

و بكوشم در طول قرون و اعصار بر فرض كه چنين عمرى بكنم و بخواهم شكر

يـكى از نعمتهاى تو را بجا آورم نخواهم توانست جز به لطف خود كه آن خود واجب كند بر من

سپاسگزاريت را دوباره از نو و موجب ستايشى تازه و ريشه دار گردد آرى و اگر حريص باشم من

و حسابگران از مخلوقت كه بخواهيم اندازه نعمت بخشيهاى تو را از گذشته و آينده

بـه حساب درآوريم نتوانيم بشماره درآوريم و نه از نظر زمان و اندازه آنرا احصاء كنيم ! هيهات ! كجا چنين چيزى ميسر است

و تو خود در كتاب گويا و خبر راست و درستت خبر داده اى كه ((اگر بشماريد نعمت خدا را احصاء نتوانيد كرد))

خـدايـا كـتـاب تو و خبرى كه دادى راست است و رساندند پيمبران و رسولانت هرچه را بر ايشان از وحى خويش فروفرستادى

و آنچه را تشريع كردى براى آنها و بوسيله آنها از دين و آيين خود جز اينكه معبودا

من گواهى دهم به سعى و كوششم و به اندازه رسائى طاعت و وسعم و از روى ايمان

و يقين مى گويم ستايش خدايى را سزاست كه نگيرد فرزندى تا از او ارث برند و نيست برايش

شـريـكـى در فـرمـانـروايـى تـا بـا او ضدّيت كنند در آنچه پديد آورد و نه نگهدارى از خوارى دارد تا كمكش كند در آنچه

بوجود آورد پس منزه باد منزه كه اگر بود در آسمان و زمين خدايانى جز او هر دو تباه مى شدند و از هم متلاشى مى گشتند

منزه است خداى يگانه يكتاى بى نيازى كه فرزند ندارد و فرزند كسى نيست و نيست

برايش همتايى هيچكس ستايش خداى را است ستايشى كه برابر ستايش فرشتگان مقرب او و پيمبران

مـرسـلش بـاشـد و درود خـدا بـر بـهـتـريـن خـلقـش مـحـمـد خـاتـم پـيـمـبـران و آل

پاك و پاكيزه و خالص او باد و سلام * * * * * * * * * * * * * * * * * * #

* * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * * خدايا چنانم

ترسان خودت كن كه گويا مى بينمت و به پرهيزكارى از خويش خوشبختم گردان و به واسطه نافرمانيت بدبختم مكن

و در سـرنـوشـت خود خير برايم مقدر كن و مقدراتت را برايم مبارك گردان تا چنان نباشم كه تعجيل آنچه را

تـو پـس انـداخته اى بخواهم و نه تاءخير آنچه را تو پيش انداخته اى خدايا قرار ده بى نيازى در نفس من و يقين

در دلم و اخلاص در كردارم و روشنى در ديده ام و بينايى در

ديـنـم و مـرا از اعـضـا و جوارحم بهره مند كن و گوش و چشم مرا وارث من گردان (كه تا دم مرگ بسلامت باشند)

و ياريم ده بر آنكس كه به من ستم كرده و انتقام گيرى مرا و آرزويم را درباره اش به من بنمايان

و ديده ام را در اين باره روشن كن خدايا محنتم را برطرف كن و زشتيهايم بپوشان و خطايم بيامرز

و شـيـطـان و اهـريـمـنـم را از مـن بران و ذمه ام را از گِرو بِرَهان و قرار ده خدايا براى من درجه والا در

محمود شاهرخی، شاعر معرفت‌پیشه

چارۀ د ر د هجر را جمله دوا نمی کنی

ای صنم صنم پرست دارس غمم تویی

یک سفر از حریم دل بهرخدانمی کنی

عشق تو درمیان دل کام جهان برم بود

کار خراب هجر راقسمت مانمی کنی

از غم روزگاردل می کندم شبان سحر

نای  غم  نگا ر  را  جمله نوا نمی کنی

عشق به کوی ما سفر کرده مقیم غم حذر

در شب خستگان بیاگرچه وفانمی کنی

بارسفربه دوش من حلقۀ دل به گوش من

بهر  و د ا ع با غمان درد دو ا نمی کنی

دل زخدا طلب کند بارسفر به کوی تو

سیر وسفر به کوی دل بهرخدانمی کنی

سعدی

معلمت همه شوخی و دلبری آموخت

جفا و ناز و عتاب و ستمگری آموخت

مرا به شــــــــاعری انداخت روزگار آنگه

که چشـــم  مســت تو دیدم که ســــاحری آموخت

همه قبیـــــلۀ من عالمـــــــان دین بودند

مرا معلم عشق تو شاعری آموخت

برفت  رونق بازار آفتاب و قمر

ز بس که ره به دکان تو مشتری آموخت

من آدمی به  چنین شکل و طبع و خوی و روش

ندیده ام، مگر این شیوه ات پری آموخت؟

هــزار بلبل دســــتان سرای عاشــق را

ببــاید از تو ســخن گفتـن دری آموخت

مگر دهــان تو آموخت تنگی از دل من؟

وجـود من ز میـــان تو لاغـری آموخت

بـلای عشـق تو بنیـــاد زهد و بیخ ورع

چـنان بکند که صوفـی قلنــدری آموخت

دگر نه عزم ســــیاحت کند نه یاد وطن

کسی که بر سر کویت مجاوری آموخت

چنان بگریم ازین پس که مرد نتوانــــــد

در آب دیدۀ ســـعدی شــــناوری آموخت

مهررضاست در دلم عشق غمش اندر سر

بهر طواف کوی ا و جان بدهم چه بی خبر

روز ولادت علی فاطمه هست منتظر

در طلب وصال او سر بدهم چه بیم سر

                       همهمه گشت درسماغلغله گشت درزمین

عاشق جا ن فدا منم درد به جام من بنه 

سر خوش عشق مصطفی ازدم پوی آمنه

دل بدهم به موی او  سوی دلم پر نزنه

 دامن فیض سرمدی پرزگناهان منه

                       لطف  خدا  یار  دلم  خاک  رضا  مهر  جبین                  

فتنۀ عشق در سرم لطف خداست دربرم

بار غمش کجا برم سوی گدایان حرم

عشو ۀ عشق می خرم داغ هوا ش در سرم

از غم هجر دلبر م سوی فنا همی پر م                

                        سلسله جنبان کرم گشته هوا خواه غمین

از غم عشق بو ا لحسن داغ غمش تحفۀ تن

نامه نمی دهی به من تا کنمت جامه کفن

نافۀ چین مشک ختن یارعزیزان وطن

دلبر شوریده سخن سوی غم اندوده محن

                        رفت به گلزار وطن شاه غریبان حزین

هجر ببرد طا قتم مر گ ندا د فر صتم   

خاک فناست تربتم من که رهین غربتم

بوی خداست محنتم زهرجفاست شربتم

وصل رضا ست جا جتم بار فراق اجرتم

                          خاک توباد تربتم ای به دلم شبه ترین

بر  عاشقا ن  مبا ر ک  میلاد نو ر سیده

ازکنج دل ندا کر د  آ مد بها ر د ید ه

معصومه جان کجایی برفاطمه  خجسته

میلا د خو بر و ئی کز آ سمان رسیده

"چشمت به غمزه ماراخون خوردومی پسندی"(1)

عاشق شوید یاران بر این صنم دمیده

آمد بهار دیگر بر موسی و ز نو کرد

دیدار گل به دیده گفتار مه شنیده

چندازفراق نالم آمد بهار وصلش

تاکی کنم شکایت ازقامت خمیده

دل بردیاربامی سازم جنانش باوی

خرم زروی یاران دلخوش که گل رمیده

مهجور ناله کم کن آمدگه وصالش

برعاشقان مبارک میلادنورسیده

صادق عالم برفت سوی ابو ی شهید

ازهمگان می برد دیل عموی شهید

خیل عزیزان بپابهر عزای حبیب

جامه سیه پوش کن بهرابوی شهید

سوی خدامی رودبهرتولای دوست

ماهمه ازخیل او غالیه بوی شهید

صادق آل رسول برده دل ودین ما

دین ودل ازدست رفت جمله بسوی شهید

جان بفدای غمت ای همگان راامام

بهرخدامی می زنی خیمه بکوی شهید

ای دلیل رهی جان ودلم سوختی

دیده پریشان توست غالیه بوی شهید

عشق گربان درددرغم سبط بتول

نالۀ مهجوربین بهرابوی شهید

                                                              فتح الفتوح

فتح  ا لفتو ح عا شقان آ مد برادر

بنگر  به   پیکا ر شهید ا ن  د لاور

بر د ند تا عر ش  ا لهی  مژ د ۀ  نصر

ساقی به مستی می یک جام دیگر

برپیکرخونین عاشق سجده باید

سجده به خاک پاک عاشق کردرهبر

بفکن عدو را با صلاح د ین و ا یمان

یکباره بر سکوی دل بفکن تو اخگر

دل می کشدخودرابکوی عشق خوبان

خون می کند فواره از سرچشمۀ سر

از خون عاشق می برم تاعرش پیغام

رسو ا ی  عالم گشته ام ا لله ا کبر

مهجو ر را دا غ جد ا یی کشت ای دوست

بر ا ین  حز ین ز ا ر ده پیغام دلبر

زهرتلخی بکام مادادند

نام نیکوش عشق بنهادند

یارگفتا من این تورادادم

عشق گفتا که این ثنادادند؟

صبرچون بیدلان بکردم خوش

زهرهجران زکام دل زادند

درغم عشق وی بمردم زار

زین جفادلبران ماشادند

خوشترازاین خبرچه داردیار

چون کنم دلبران مرادادند

درطبیعت شگفت ازعشق است

عشق را عاشقان زمایادند

زهرهجران به دل دهی نوشش

 مفهوم شفاعت

كلمه "شفاعت" از ريشه "شَفع" به معني جفت بوده و برگرفته از "ضَمّ الشَّي اِلي مِثلِهِ" است و نقطه مقابل آن "وَتر" به معناي تك و تنها است سپس به ضميمه شدن فرد برتر و قويتري براي كمك به فرد ضعيف اطلاق گرديده استو به همين دليل كه شفيع به هنگام درست كردن كار ديگري و شفاعت در مورد او در حقيقت خود را رفيق او قرار مي دهد به او "شفيع" و به كارش "شفاعت" گفته اند.همينطور كسي كه ملك ديگري را جزو ملك خود سازد "شفيع" گفته مي شود.

شفاعت در معناي صحيحش براي حفظ تعادل بوده و وسيله ايست براي بازگشت گناهكاران و در معناي غلط موجب تشويق و جرات بر گناه.(كه به تفضيل در بخشهاي ديگر در اين باره سخن خواهيم گفت)

      اشكال شفاعت

           1.شفاعت "صحيح" و "باطل
           2 .شفاعت در عالم تكوين

 1.شفاعت باطل (شفاعت در لسان عامه) به اين گفته مي شود كه شخص شفيع از موقعيت و شخصيت و نفوذ خود استفاده كرده و نظر صاحب قدرت را بي هيچ حساب و كتابي درباره مجرم و يا گناهكار(زير دستان خود) تغيير دهد. گاهي با استفاده از نفوذ خود يا وحشتي كه از نفوذ او دارند و زماني با پيش كشيدن مسايل عاطفي و تحت تأثير قرار دادن عواطف طرف و زمان ديگري با تغيير دادن مباني فكري او درباره^ء گناه مجرم و استحقاق او و مانند اينها....

 بطور خلاصه شفاعت طبق اين معني هيچگونه دگرگوني در روحيات و فكر مجرم يا متهم ايجاد نمي كند تمام تأثير ها و دگرگونيها مربوط به شخصي است كه شفاعت نزد او مي شود اين شفاعت در بحثهاي مذهبي مطلقاً معني ندارد زيرا نه خداوند (نعوذُ بالل‍ه) اشتباهي مي كند كه بتوان نظر او را عوض كرد و نه عواطفي به اين معني در انسان است كه بتوان آنرا برانگيخت و نه از نفوذ كسي ملاحظه مي كند و وحشتي دارد و نه پاداش و كيفرش بر محوري غير از عدالت دور مي زند.

مي توان گفت شفاعت بر محور دگرگوني و تغيير موضع "شفاعت شونده" صورت مي گيرد يعني شفاعت شونده موجباتي را فراهم مسي كند كه از يك وضع نا مطلوب و در خور كيفر بيرون آمده و به وسيله^ء ارتباط با شفيع خود را در وضع قابل قبولي قرار مي دهد كه شايسته^ء بخشودگي گردد و همانطور كه خواهيم ديد ايمان به اين نوع شفاعت در واقع يك مكتب عالي تربيتي و وسيله^ء اصلاح افراد گناهكار وآلوده وبيداري و آگاهي است ؛ اين چيزي نيست جز "شفاعت صحيح " كه شفاعت شونده به اشاره^ء خداوند مورد شفاعت قرار مي گيرد (وَ لا يَشفَعونَ اِلا لِمَن ارْتَضي... : و جز براي كسي كه [خدا] رضايت دهد شفاعت نمي كنند ـسوره^ء انبياء ،آيه 28)شفاعت در آخرت نتيجه^ء هدايت در دنياست.شفاعت در منطق اسلام از نوع اخير است كه بيان شد.
و در بخشهاي ديگر مي بينيم كه تمام ايرادها، خرده گيريها و حمله هلا همه متوجه تفسير اول شفاعت مي شود، نه مفهوم دوم كه يك معني منطقي ومعقول وسازنده است؛ به بياني ديگر آنچه گفته شد تفسير اجمالي شفاعت در دو شكل "تخديري" و"سازنده" آن بود. 

                                          بالای صفحه  

 2. شفاعت در عالم تكوين:
آنچه در مورد شفاعت توضيح داده شد در جهان تكوين(منظور اين دنيا و مسأله آفرينش است) علاوه بر عالم تشريع نيز فراوان ديده مي شود، نيروهاي قويتر اين جهان به نيروهاي ضعيف تر  ضميمه شده و آنها را در مسير هدفهاي سازنده پيش مي برند؛ آفتاب مي بارد و بذرهارا در دل زمين آمده مي سازند تا استعدادهاي دروني خود را به كار گيرند (تا به وضع قابل قبولي برسند) و نخستين جوانه حيات را بيرون فرستند، پوست دانه ها را بشكافند و از ظلمتكده^ء خاك سر بر آورده و به سوي آسمان كه از آن نيرو گرفته اند پيش روند ، به سوي شفيعي كه شفاعتشان كرده است.
اين صحنه ها در حقيقت يك نوع شفاعت تكويني در رستاخيز زندگي و حيات است و با اقتباس از اين الگو در عالم تكويني نوعي از شفاعت در عالم تشريعي را مي يابيم ؛ راه مستقيمي كه براي درك مسأله شفاعت برايمان گشوده مي شود.

بالای صفحه

قرآن و شفاعت                                                                   

 خالي از لطف نيست كه بهتر است بگوييم چه طريقي بهتر از طريق قرآن براي درك مسأله شفاعت و بيان آيات و بررسي در تفاسير مختلف در اين باره آمده!
در قرآن درباره^ء  " شفاعت" (به اين عنوان ) در حدود سي آيه آمده است ( بحث ها و اشارات ديگري نيز به اين مسأله با عناوين ديگر ديده مي شود.
آياتي كه در قرآن پيرامون "شفاعت" آمده است را ميتوان به چند دسته تقسيم كرد :

اول ـ آياتي كه به طور مطلق شفاعت را نفي مي كند؛

        لانْفِقوا مِمّا رزقناكُم مِنْ قَبلُ اَن يأتي يَوم لا بيعُ فيهِ وَ لا خلة وَلا شفاعَة...:
پيش از انكه روزي فرا رسد كه نه داد و ستدي هست و نه دوستي و نه شفاعتي، از آنچه روزيتان كرده ايم انفاق كنيد...

(سوره^ء بقرة؛ آيه 254)

وَ لا يُقبَلُ مِنها شَفاعَة...:
و از كسي شفاعتي نپذيرند...

(سوره^ء بقرة؛ آيه 48)

 در اين آيات راههاي متصور براي نجات محرومان غير از ايمان و عمل صالح چه از طريق پرداخت عوض و ديُون مالي و مادي، يا پيوند و سابقه^ء دوستي و يا مسأله شفاعت نفي شده است.
حتي در مورد بعضي از گناهكاران مي خوانيم؛

        فَما تَنفَعَهُم شفاعَة الشافِعين...:
شفاعت شفاعت كنندگان به حال ايشان سودي ندارد...

(سوره^ء مدثر؛ آيه 48)

  دوم ـ آياتي كه شفيع را منحصراً خداوند متعال معرفي مي كند و شفاعت را فقط مخصوص ذات اقدس الهي مي داند؛ 

         مالَكُم مِن دونِهِ مِن وَلي وَ لا شَفيع...:
براي شما هيچ سرپرست و شفيعي غير از خداوند نيست...

(سوره^ء سجده؛ آيه 4)

        قُل لِلّهِ الشَفاعة جَميعاً...:
بگو، شفاعت يكسره از آن خداست...

(سوره^ء زمر؛ آيه 44)

 سوم ـ آياتي كه شفاعت را مشروط به اذن و فرمان خدا مي كند؛

 مَن ذَالّذي يَشفَعُ عِندَهُ اِلّا بِاذْنِهِ...:
چه كسي مي تواند جز به اذن خدا  شفاعت كند؟...

(سوره^ء بقره؛ آيه 255)

 وَ لا تَنْفعُ الشفاعَة عِنْدَهُ اِلّا لِمَن اِذْنِه لَه...:
شفاعت جز براي كساني كه خداوند اذن (اجازه) دهد سودي ندارد...

 (سوره^ء  سباء ؛آيه 23)

چهارم ـ آياتي است كه شرايطي را براي شفاعت شونده (مشفوع) بيان كرده است،گاهي اين شرط را رضايت و خشنودي پروردگار معرفي مي كند؛

 وَ لا يَشْفَعونَ اِلّا لِمن ارْتَضي...:
و جز براي كسي كه [خدا] رضايت دهد شفاعت نمي كنند... 

(سوره^ء انبياء؛ آيه 28)

 و گاه شرط آن را گرفتن پيمان و عهد نزد خدا معرفي مي كند؛

 لا يَملِكونَ الشّفاعة اِلّا مَن اتّخَذَ عِندَالرّحمنِ عَهداً...:
كسي به شفاغت دست مي يابد كه به خداوند و به پيامبر ايمان داشته باشد و نزد خدا تعهد و پيمان بسته باشد...

 (سوره^ء مريم؛ آيه 87)

 و زماني هم صلاحيت شفاعت شدن را از بعضي از مجرمان و گناهكاران سلب مي كند؛

 ما لِلظّالِمينَ مِن حَميم وَ لا يَشفَع يطاع...:
براي ستمگران نه ياوري هست و نه شفاعتگري كه مورد اطاعت باشد...

(سوره^ء غافر؛ آيه 18)

البته شرايط شفاعت شونده در بخش هاي ديگر آمده است.
پنجم ـ در آياتي نيز شفاعت به معني يازي و پشتيباني از برادر عقيدتي و ديني در كمك به وي و يا در جهاد با تجاوزگران است كه بهره^ء دنيوي غنايم و پاداش اخروي آن جنت خداست و اگر در گناه و تجاوزي با همدينش رفاقت كند، بهره^ء دنياي او سرزنش و نصيب جهان ديگرش كيفر خواهد بود؛

 مَن يَشفَع شفاعَةً حَسَنَةً يكُن لَهُ نَصيبٌ مِنها وَ يَشفَع شفاعَةً سَيِّأةً يكُن لَهُ كِفلُ مِنها ...:
هر كه شفاعتي نيكو كند، او را بهره اي باشد و كسي را كه شفاعتي بد كند وي را از آن سهمي باشد...

(سوره^ء نساء؛ آيه 85)

 معاني و تعابير ديگري نيز از مسأله شفاعت در قرآن كريم آمده است ولي آنچه مد نظر ما بوده است در دسته بنديهاي فوق ذكر شده است.

بالای صفحه

احاديث و شفاعت                                                                    

 در روايات و احاديث اسلامي تعبيرات فراواني درباره شفاعت آمده است كه در بيان مسأله شفاعت در ذيل آيات قرآن بسيار راهگشاست،از جمله:

1ـ در تفسير "برهان" از امام كاظم^(ع) از حضرت علي^(ع)  نقل شده كه مي فرمايد:از پيامبر اكرم^(ص)  شنيدم"شَفاعَتي لِاَهل الْكبایر مِن اُمّتي..." : "شفاعت من براي مرتكبين گناهان كبيره از امّتم است..." راوي حديث كه ابن ابي عمير است مي گويد:از امام كاظم ^(ع)  پرسيدم چگونه براي مرتكبان گناهان كبيره شفاعت ممكن است در حالي كه خداوند مي فرمايد: "وَ لا يَشفَعون اِلّا لِمَن ارْتَضي" مسلّم است كسي مرتكب گناهان كبيره شود مورد ارتضاء و خشنودي خداوند نيست!

امام كاظم^(ع) در پاسخ فرمود: " هر فرد با ايماني كه مرتكب گناهي مي شود طبعاً پشيمان خواهد شد و پيامبر^(ص) هم فرموده پشيماني از گناه توبه است....و كسي كه پشيمان نگردد مؤمن واقعي نيست و شفاعت براي او نخواهد بود و عمل او "ظلم" است، همينطور خداوند مي فرمايد ظالمان دوست و شفاعت كننده اي ندارند"

(تفسير برهان، جلد 3، ص 57)

مضمون صدر حديث اين است كه شفاعت شامل مرتكبان گناهان كبيره مي شود ولي ذيل حديث روشن مي كند كه شرط اصلي پذيرش شفاعت واجد بودن ايماني است كه مجرم را به مرحله^ء ندامت، خودسازي و جبران برساند و از ظلم، طغيان و قانون شكني برهاند.(شفاعت سازنده و صحيح)

2ـ در كتاب كافي از امام صادق^(ع) در نامه اي كه به تمامي اصحابش نوشت چنين نقل شده:

"مَن سره انْ ينفعهُ شَفاعَة الشافعين عِنداللّه فَليَطلب اِلي اللّه ان يرضي عَنه"
لحن اين روايت نشان مي دهد كه براي اصلاح اشتباهاتي كه در زمينه^ء شفاعت براي بعضي ياران امام ^(ع) خصوصاً و جمعي از مسلمانان عموماً رخ داده است صادر شده و با صراحت شفاعتهاي تشويق كننده به گناه در آن نفي شده است و مي گويد "هر كس دوست دارد مشمول شفاعت گردد بايد خشنودي خدا را جلب كند."

(بحارالانوار چاپ قديم، جلد 3،ص304)

3ـ باز در حديث ديگري از امام صادق^(ع)  مي خوانيم:

" اذا كانََ يومَ القيامة بعث اللّه العالم وَ العابد، فَاذا و قفا بَينَ يدي اللّه عزّوجل قيل ِللعابِد انْطَلَق اِلي الجنة، و قيل لِلعالم قِفْ تشفع لِلنّاس بِحُسن تَأديبك لَهُم" :
" در روز رستاخيز خداوند، عالم و عابد را بر مي انگيزد و به عابد مي گويد تنها خود به سوي بهشت رو امّا به عالممي گويد براي مردمي كه تربيت كردي شفاعت كن"

(اختصاص مفيد نقل از بحار، جلد 3، ص305)

در اين حديث پيوندي در ميان "تأديب عالم" و "شفاعت او نسبت به شاگردانش" كه مكتب او را درك كرده اند ديده مي شود كه مي تواند پرتويي به روي بسياري از موارد تاريك اين بحث بيفكند.
بعلاوه اختصاص شفاعت كردن به عالم و نفي آن از عابد نشانه اي است از اين كه شفاعت در منطق اسلام يك مطلب قراردادي و يا پارتي بازي نيست بلكه يك مكتب تربيتي است و تجسّمي است از تربيت در جهان.

 4ـ با نگاهي به كتاب هدايتمان (قرآن مجيد) به فكر فرو مي روي كه بيش از 70 مرتبه كلمه^ء نماز با اين عنوان و يا عناويني ديگر اورده شده است؛ چه چيزي در پس اين همه اصرار نهفته است،نماز و بر پاداشتن ان چقدر بايد مهم باشد كه وقتي ظهر عاشورا امام حسين^(ع)  با يادآوري ابوثمامه صاعدي جنگ با لشكر شيطان را به خاطر نماز (ستون دين) متوقف مي كند و ساعتي اجازه مي خواهد براي ديدار با پروردگار، از اين بالاتر ديگر چه نمونه اي بايد برايمان آورده شود؟!

ترك نماز جزءِ آن چيزهايي است كه پيامبر^(ص)  ما درباره^ء آن مي فرمايند؛

 لا يَنال شَفاعتي مَن اسْتَخَف بِصَلاتِهِ وَ لا يَرِدُ عَلَيّ الحوضَ لاوالله :

كسي كه نماز را سبك بشمارد به شفاعت من دست نيابد و به خدا سوگند كه در كنار حوض [كوثر] بر من وارد نشود.

 از اينكه پيامبر ^(ص) كسي را كه مرتكب گناه كبيره شده شفاعت مي كند ولي سبك شمارنده نماز را شفاعت نمي كند، معلوم مي شود كه سبك شمردن نماز از ساير گناهان كبيره اي كه مورد شفاعت پيامبر و آلش ^{(عليهم السلام)} قرار مي گيرند بزرگتر و آثار آن براي انسان، خطرناك تر است و شايد بتوان گفت با توجه به فرمايش پيامبر اكرم^(ص) كه رحمة للعالمين است، سبك شمردن نماز از بزرگترين منكرات است (منكر: زشتي و گناهي كه از آن نهي شده ايم).

باشد كه با سبك نشمردن نماز خود را از شفاعت شوندگان قرار دهيم. (انشاءا...)

بالای صفحه

شرايط شفاعت شونده

با توجه به اينكه شفاعت به معناي صحيح قيود و شرائط فراواني در چند جهت دارد، كساني كه به اين اصل معتقدند براي اينكه مشمول آن شوند ناگزيرند شرائط ان را فراهم كنند، شرائطي همچون؛

• از گناهان سنگين همانند حقّ النّاس و ظلم كه اميد شفاعت را به صفر مي رساند بپرهيزند.

• برنامه خود را در يك دگرگوني عميق و همه جانبه در وضع خويش شروع كنند.

• براي رسيدن به مقام "ارتضاء" و برقرار ساختن "عهد الهي" (با توجه به آنچه كه در بخشهاي پيش گذشت) از گناه توبه كنند و يا حداقل در آستانه توبه قرار گيرند.

• خلافكاري و شكستن سد قوانين الهي را متوقف سازند و يا لااقل تقليل دهند.

• ايمان به خدا، رسولش، آخرت را در خود زنده نگه دارند.

• سبك نشماردن نماز يكي از شروط مهم در دستيابي به شفاعت است.

• همچنين بايد ميان شفيع و شفاعت شونده رابطه اي بوده و شفاعت شونده زمينه^ء شفاعت را در دنيا (با برقراري پيوند ميان خود و شفيع، اقتباس از صفات او، ايجاد يك نوع سنخيت ـ هر چند ضعيف ـ بين خود و او برقرار سازد، براي رسيدن به نتيجه اينگونه امادگيها لازم است. كسي كه امام حسين و امام علي (عليهما السلام) را نمي شناسد و از آنها تبعيّتي ندارد، چگونه مي تواند از شفاعت آنها بهره مند شود؟

 بر گرفته از كتابهاي